© AOB 2001,



Juli 2008 Verslag Servi-Q

In navolging op de vrij recente luisteravond in april van dit jaar van TimeDomainAudio hadden we deze maand wederom een
set-up gebaseerd op het timedomain principe. Voor het organiseren en ondersteunen van deze demoavond had Jean de
Vassy deze keer flink de handen uit de mouwen gestoken. De opkomst voor deze eerste clubavond in Oirschot was goed
zodat er tijdens deze avond circa 30 mensen in de zaal zaten. Voor de verzorging van deze avond waren Lennard Valk en Jasper van Boekel van Servi-Q richting Oirschot gekomen. Lennard
is reeds sinds 1990 werkzaam bij Servi-Q, dus er mag gesteld worden dat hij een ruime ervaring heeft in de audiowereld
en met de apparatuur die hij demonstreert. Daarnaast is Lennard als fanatiek hobbyist ruim 25 jaar actief in de opname
techniek. Zijn voorstel toen hij door Jean werd benaderd was dan ook om de luisteravond te combineren met een stuk
opname en directe weergave van live muziek! Als audioclub hadden we hier natuurlijk wel oren naar. Klik hier voor een sample van de opname van Jan Verhagen(tuba) en Toon van Moorsel (trombone) De insteek van deze avond werd hiermee erg bijzonder, want het belangrijkste doel van deze avond was om de weergave van
muziekinstrumenten live te beluisteren, die tegelijkertijd middels opnameapparatuur werd opgenomen en direct daarna
middels audioapparatuur werd weergegeven. Dus live en opname/weergave via apparatuur beluisterbaar met een tijdsverschil
van minder dan 5 minuten. De opname en weergave apparatuur kon verzorgd worden door Servi-Q, maar de artiesten moesten
zelf vanuit de club georganiseerd worden. Om dit doel te bereiken was er een oproep binnen de club geplaatst met
de vraag of leden bereid waren om een stuk live te komen spelen. Uiteindelijk hebben zich hiervoor Jan Verhagen (tuba),
Toon van de Hoeven (trombone) en Jeroen Klijntune (Cello) aangemeld. Eigenlijk zou Kees van der Hoeven (klarinet)
ook komen spelen, maar op het laatste moment bleek zijn vervoer stuk te zijn en was het niet meer mogelijk om op
een dergelijke korte termijn iemand te vinden die Kees op kon gaan halen. De opname/weergave apparatuur bestond uit: Soundfield SPS 422 microfoon plus voorversterker Edirol R4 harddisk recorder (96 kHz/ 24 bit) T+A MP1250R (D/A-converter 96 kHz upsampling 384 kHz / 24 bit) T+A PA1230 voorversterker T+A A1530 eindversterker Oehlbach XXL 2 interlink Oehlbach Air Blue 3 interlink Eclipse TD 712z luidsprekers Eclipse TD 725 subwoofer Nordost Frey luidsprekerkabel Gezien de grootte van de ruimte was vooraf besloten om de Eclipse TD 712z (met een frequentiebereik tussen de 40 en 20
[kHz]) aan te vullen met de Eclipse TD 725 subwoofer. Zoals reeds vermeld werken de Eclipse luidsprekers middels het zogenaamde time domain-principe. Bij dit principe, waarbij
het praktisch gezien om een 1-weg breedband systeem gaat, is het tijdsdomein het uitgangspunt en niet het frequentiedomein.
Het voordeel hiervan is dat het tijdsspectrum en fasegedrag in tact blijven en de geluidsgolven op alle toonhoogtes
in zijn natuurlijke snelheid bij de luisteraar aankomen. Door tevens een goed ontwerp te maken van de behuizing en
de luidspreker hier nagenoeg volledig zwevend in op te hangen zijn er theoretisch talloze voordelen ten opzichte
van de meer conventionele systemen waarbij meerdere units gebruikt worden en welke middels filtering gescheiden worden
ingezet voor de verschillende delen van het frequentiebereik van de luidspreker, zoals: Geen looptijd verschil Geen faseverschil Geen kastresonanties Geen reflecties van de kast Groot spreidingsgebied Na de toelichting van Lennard op de apparatuur en het timedomain principe begonnen allereerst de blazers. De afstand
van de microfoon tot de blazers was zo'n 4 meter hetgeen overeenkwam met een afstand achter de tweede rij van luisteraars.
Aangezien de plaats van de microfoon en de luisterplek voor bijna niemand bijna identiek was, werd er over het algemeen
toch een andere ruimtelijkheid ervaren bij het afspelen van de opname. Overigens is het opmerkelijk hoeveel dynamiek
en detail er aanwezig is zodra er live op blaasinstrumenten wordt gespeeld. Deze ervaring werd goed weergegeven door
de set-up zodra de opname werd afgespeeld, maar de eerder ervaren ruimtelijkheid kwam helaas minder goed tot zijn
recht. Dit geeft maar eens des te meer aan hoe belangrijk het is om vooraf bij de opname goed na te denken over de
plaatsing van de microfoon(s) en wat bereikt dient te worden met de opname. Het probleem van de verminderde ruimtelijkheid
had achteraf gezien waarschijnlijk toch te maken met de instellingen van de microfoon die gedaan waren voordat de
30 mensen in de zaal aanwezig waren. Jean die aanwezig was vanaf het begin van de opbouw van de apparatuur, gaf aan
dat de ruimtelijkheid helemaal top was tijdens het afregelen van de microfoon. Overigens was het wel heel bijzonder
om te horen wat de set-up kon weergeven qua geluidsdruk met luidsprekers met een conus van slechts 12 cm diameter
en een rendement van slechts 81 [dB/W]. Dit blijft een heel sterk punt van het timedomain principe: het is erg goed
in staat om het live gevoel te blijven weergeven. Hadden we in april te maken met een kleiner systeem wat niet in
staat was om de laagste en hoogste frequenties (goed) weer te geven, deze set-up liet dit wel horen en dat dus in
combinatie met een enorm mooi live gevoel, maakt het toch een erg interessant systeem. De ervaring van de aanwezigen
over de weergave van de opname was overigens verschillend, waarbij een van de aanwezigen de detailweergave van de
opname beter vond dan die van de live instrumenten. Een reden hiervoor kan gezocht worden in het feit dat de microfoon
in het directe veld van de instrumenten stond terwijl de betreffende luisteraar verder naar achteren in de zaal zat.
Ook bleek de plaatsing van de instrumenten, naarmate men verder naar achteren in de zaal zat, meer links-rechts te
zijn, terwijl de blazers vlak naast elkaar zaten. Hieruit blijkt dat wij ook 'in perspectief' luisteren, geluidsbronnen
die verder weg zijn komen meer vanuit n punt. Omdat de microfoonopstelling zo ongeveer tussen de instrumenten in
stond werden de blazers vrijwel links-rechts opgenomen. Bij weergave werd deze verhouding precies z weergegeven
wat vooral achterin de zaal als links-rechts werd gekarakteriseerd. Gezeten in de directe nabijheid van de microfoonopstelling was de stereobreedte natuurgetrouw. Klik hier voor een sample van de opname van Jeroen Klijntune (Cello) De cello klonk live prachtig royaal met veel detail en met duidelijk herkenbare klank. Zowel geplukt als gestreken was
dit een mooie ervaring om een keer live mee te maken ondanks dat Jeroen het zelf minder vond gaan . De weergave bleek
echter wat dunner, miste wat dynamiek en klonk wat terughoudender dan de live weergave. Een reden hiervoor moet gezocht
worden in de microfoonopstelling en de ingestelde karakteristiek van de microfoon en geeft maar eens des te meer
aan hoe belangrijk het is om vooraf te realiseren wat er opgenomen gaat worden en wat er gerealiseerd dient te worden
met de opname. Na het opnemen en weergeven van live muziek werd overgestapt naar het weergeven van CD's. Hiervoor werd o.a. gebruik
gemaakt van de T+A MP 1250R netwerkspeler. Bij de weergave van de CD's viel op dat de subwoofer (tevens timedomain
principe) erg goed integreerde in het geluidsbeeld. De 'overall' ervaring was dat de weergave levendig, snel en met
een flinke attack werd weergeven. Het kan natuurlijk niet zo zijn dat bij een keuze van een systeem alles goed en
perfect is. Het gebruik van slechts 1 conus gaat met name ten koste van de detaillering, maar waar dit systeem in
uitblinkt is de live weergave. Dit was wederom een zeer geslaagde avond waarbij het direct achter elkaar besluisteren van live muziek en de opname erg
leuk en interessant was. Bij deze willen we dan ook Lennard, Jasper, Jan, Toon, Jeroen, bedanken voor hun bijdrage
en inspaningen om deze avond tot een succes te maken. Aan het einde van de avond gaf Lennard aan graag nog eens terug te komen om een demo te komen verzorgen bij Audioclub
Oost-Brabant en van dat aanbod zullen we graag gebruik maken.