Door zoon en vader Jens en Cuno
Na waarschijnlijk in een recordtijd de ledenvergadering afgehandeld te hebben was het na een wel iets langere pauze de beurt aan zoon en vader Jens en Cuno. Dit met zelfgebouwde hifi luidsprekers gebouwd met “PA-componenten”.
Het was in veel opzichten een heel leuke en interessante avond, wel anders van opbouw dan we gewend zijn.
We zien op de tafels een groot aantal apparaten van diverse afmetingen, twee draaitafels en daarnaast de twee uit OSB-constructieplaat opgetrokken monitor luidsprekers. Het OSB, dat nog op voorraad was, bleek voor een proefversie te zijn. Bij nader inzien gaf dit OSB een zeer bevredigend resultaat en het mocht blijven. Verder staat er veel vinyl.
De luidsprekers
Zo’n twee jaar geleden heeft Jens deze luidsprekers gebouwd. Het gaat hierbij om een kopie van een bestaand model inclusief het filterontwerp. Jens geeft aan dat de weergave niet neutraal is. De drivers zijn een Eminence 10” Beta 10CX woofer met een Eminence APT50, een 1 inch bullit tweeter. De tweeter zit gemonteerd achterop de woofer en vormt zo een coaxiale driver.
Het gaat om professionele drivers bedoeld voor vocale podium monitor weergave of een mid-bas monitor (in een gesloten of geventileerde behuizing).
Volgens Jens is het geen normale basreflex luidsprekerbehuizing ook al zien we een poort aan de voorzijde. Deze poort is “breedbandig” (niet) afgestemd, ofwel “a-periodisch”. Onder de luidspreker zit een mooie voet gemaakt van pvc-pijp gevuld met zilverzand. De voet staat op een Trespa bodemplaat. Het origineel kostte circa € 3.000 maar de getoonde versie vermoedelijk een factor 10 minder.
Als introductie wordt het nummer Drivers’s Seat van Sniff ‘n’ the Tearsgespeeld (de 12” versie). We zijn wakker.
Het tweede nummer is Cannonball van Supertramp. Wat opvalt is de afwezigheid van sub laag, de stemmen staan mooi in het midden en de weergave klinkt ruimtelijk. Cuno neemt de (60 denier) stofkappen eraf en verzet de L-pad van de tweeter zo dat deze iets verzwakt wordt. Het nummer klinkt hierna meteen een stuk opener. Daarna wordt alleen het open beschermrooster geplaatst, dit geeft wat mij betreft geen verschil.
De draaitafels
De gebruikte draaitafel is een Telefunken S600. Deze heeft een mooie arm, een Ortofon AS212. Jens vond de eenvoudigere S500 behuizing veel mooier en heeft daarom en heeft daarom de hele S600 in de S500 kast gebouwd. Ik begrijp dat we daarom een S500 zien met de techniek van een S600. Een veel voorkomend probleem met deze Telefunken is dat het vet van de armlift is ingedroogd waardoor deze muurvast zit. Met veel WD40 en geweld heeft Jens dit verholpen. Het element is een Shure V15 III met een nieuwe Shibata naald.
Original Sin van INXS wordt afgespeeld van de tweede pick-up een Linn Basik met Akito arm. Het geluid komt super uit het midden. Jessica van The Allman Brothers (Telefunken) geeft een beetje “simpel” geluid, niet indrukwekkend.
(Linn) Cuno en Jens laten nu het verschil horen tussen een gewone single en een maxi-single (45 toeren). We luisteren naar The Race van Yello. De single, weer nauwelijks tot geen sub laag en de geluidskwaliteit, nou ja. De maxi-single, geeft een duidelijk minder vervormd geluid en heel mooie links-rechts effecten. Vreemd is dat het niet luider klinkt, dit zou je verwachten volgens de uitleg op een hoes van een maxi-single.
(Telefunken) Purple Haze van The Jimi Hendrix Experience. Geeft een echte ouderwetse ping-pong stereo ervaring.
(Linn) Clannad & Bono met In a Lifetime. Klinkt niet echt overtuigend.
Nu wordt een Ortofon 2M bleu naald geplaatst in plaats van de Ortofon 2M red. Dit in hetzelfde element. De blue naald heeft een vaste diamant de red heeft een gelijmde diamant. Dit geeft duidelijk veel meer een “Clannad sound”. Op verzoek van Hans worden de luidsprekers een meter naar achteren verplaatst, dichter naar de achtermuur. Dit geeft, nog steeds met de blue naald, een veel beter resultaat “minder schreeuwerig”.
Cuno geeft aan dat de luidsprekerkabels van 25 solid getwiste netwerkkabeladers gemaakt zijn. De interlinks zijn afgeschermd en ook van eigen makelij, waarbij de afscherming niet in de signaalweg zit door het gebruik van een hoogfrequent condensator. Met een apparaatje lieten ze horen welke rotzooi in de lucht hangt en door een kabel opgepikt kan worden.
Phono voorversterkers en versterker
Jens bespreekt zijn zelfgebouwde versterker. Een mooi klein kastje, de hele versterking is gebaseerd op de TI LM1875 IC-modules. Door de lage voedingsspanning is het uitgangsvermogen beperkt, waarschijnlijk niet meer dan 15 Watt. Gelukkig hebben de luidsprekers een heel hoog rendement. Verder staan er vier phono-voorversterkers, allemaal zelfgemaakt.Nu gaan Cuno en Jens ons de verschillen tussen de phono-voorversterkers demonstreren.
We hebben een oud discreet ontwerp van Cuno in een grote platte 19 inch behuizing. Twee kleine kastjes gebaseerd op operationele versterkers, een met een passief RIAA-netwerk en een met opgesplitst RIAA-netwerk, half passief en half actief.
Daarnaast nog een ronde (blikje) behuizing met een speciaal discreet Frans ontwerp van Jean Hiraga. Passief RIAA filter en geen terugkoppeling met slechts twee fets als versterking.
We starten met All Right van Christopher Cross op de Telefunken met de grote discrete phono-voorversterker. Nu horen we wel voor eerst sub laag.
Vervolgens de actief/passieve op-amp phono, mogelijk zelfs nog iets meer laag. Op-amp voorversterker met passief RIAA-netwerk, deze klinkt duidelijk muzikaler. De ronde phono-voorversterker, het lijkt net of bepaalde tonen er luider uitkomen, niet overtuigend. Cuno laat nog het verschil horen op de grote discrete phono-voorversterker met en zonder de elementaanpassing (een plug). Mogelijk horen we zonder aanpassing iets meer hoog. Maar het verschil is niet wereldschokkend. Echter vooral de jongere leden schrokken juist wel van de enorme toename van de hoge tonen.
Mogelijk klinkt de kleine op-amp met actief/passief RIAA-netwerk het fijnst maar dat is een kwestie van smaak.
Marantz Pearl Lite
Als laatste wordt de Marantz Pearl Lite versterker ook aangesloten met de Telefunken. We luisteren naar La Grange van ZZ Top. De discrete grote phono-voorversterker wordt gebruikt. Toch eerst even met de kleine eigenbouw versterker voor het vergelijk, het staat voor waar ik zit hard maar weer geen sub laag. Cuno gaf later aan dat de originele set ook verkocht wordt met subwoofers of actieve bassbooster.
Nu tenslotte via de Marantz, een totaal ander geluid, dit klinkt duidelijk gekleurd, maar wat mij betreft tot nu toe het mooist.
Eindelijk nu een keer geen verkoper van buitengewoon dure componenten maar een interessante uitvoerige tentoonspreiding van mooie, zeer deskundige en noeste huisvlijt.
Na al deze ervaringen sluit Cor af en worden Jens en Cuno bedankt voor een geweldige avond.
Playlist:
- Sniff ‘n’ the Tears – Driver’s Seat (12 inch)
- Supertramp – Cannonball
- INXS – Original Sin (12 inch)
- The Allman Brothers, Jessica (Top Gear tune)
- Yello, The Race (7 inch en 12 inch)
- Clannad & Bono – In a Lifetime (12 inch)
- The Jimi Hendrex Experience – Purple Haze
- Christopher Cross – All Right
- ZZ top – La Grange (12 inch)
Verslag: Hans H
Foto’s: Jeroen